อาหารสำหรับโรคเบาหวาน

อาหารสำหรับโรคเบาหวาน
กินอย่างไรให้ห่างไกลโรค?

อาหารสำหรับโรคเบาหวาน

อาหาร เป็นปัจจัยสำคัญสําหรับผู้ป่วยเบาหวานที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ เพราะอาหารที่ทานมีผลกับระดับน้ำตาลในร่างกายโดยตรง ดังนั้น การควบคุมอาหาร (Medical nutrition therapy : MNT) จึงมีความสำคัญมาก เรียกได้ว่าถ้าควบคุมการกินอาหารได้ ก็แทบไม่ต้องกินยาเพื่อควบคุมปริมาณน้ำตาลเลย ดังนั้น ถ้าผู้ป่วยเบาหวาน และคนรอบข้างทราบว่า อาหารสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน นั้นมีความสำคัญอย่างไร และอะไรที่ควรทาน หรือหลีกเลี่ยง ทานอย่างไรให้เหมาะสมกับความต้องการของร่างกายก็จะทำให้ผู้ป่วยรับมือกับโรคนี้ได้ง่ายขึ้นค่ะ


ก่อนจะเลื่อนอ่านต่อ ถ้าคุณยังไม่รู้ว่าโรคเบาหวาน คืออะไร | Click | เลยค่ะ


ทำไมผู้ป่วยเบาหวานต้องควบคุมอาหาร ?

  • เพื่อรักษาระดับน้ำตาลให้อยู่ในระดับปกติมากที่สุด
  • เพื่อป้องกันโรคที่พบร่วมกับเบาหวาน หรือโรคแทรกซ้อน เช่น ไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง หลอดเลือดแดงแข็ง ภาวะหมดสติจากน้ำตาลต่ำหรือสูง
  • เพื่อส่งเสริมสุขภาพ และควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์
  • เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถทำงานได้ตามปกติ ได้รับพลังงานเพียงพอในการใช้ชีวิตประจำวัน

หลักในการคุมอาหารเบื้องต้น ?

template Infographic

1. รู้สัดส่วนปริมาณพลังงานจากอาหาร (calories) ที่เหมาะสมของตนเอง
หลายคนยังไม่ทราบว่า ระดับน้ำตาลไม่ได้ขึ้นสูงเพียงเพราะทานน้ำตาล หรือคาร์โบไฮเดรตเท่านั้น แต่ยังขึ้นกับปริมาณพลังงานที่ได้รับอีกด้วย หากรับมากเกินความต้องการของร่างกาย ระดับน้ำตาลในเลือดจะสูงขึ้น แน่นอนว่าพลังงานที่ได้รับควรเพียงพอสำหรับการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนั้น ผู้ป่วยเบาหวานควรทราบพลังงานที่ใช้ในแต่ละวันของตนเอง เพื่อวางแผนการรับประทานอาหารของตนเองให้เหมาะสม

ซึ่งเราสามารถทราบปริมาณพลังงานที่ใช้ในแต่ละวันจากการคำนวณสูตรพลังงาน BMR (Basal metabolic rate) แต่ปัจจุบันมีโปรแกรมที่จะช่วยคำนวณค่าให้เราได้ง่ายๆ เพียงแค่กรอกข้อมูลเล็กน้อยเท่านั้นค่ะ 


อยากทราบปริมาณพลังงานที่ใช้ในแต่ละวัน | Click |

อยากทราบว่าเมนูที่ทานประจำมีพลังงานเท่าไหร่ | Click |


2. นับปริมาณคาร์โบไฮเดรตในอาหาร
คาร์โบไฮเดรต์ หมายถึง อาหารจำพวกแป้ง เช่น น้ำตาล ( sugar) อาหารพวกแป้ง(starch ) ใยอาหาร (fiber) และน้ำตาลชนิดอื่น (sucrose,fructose,lactose) เพราะฉะนั้น การรับประทานผลไม้ก็สามารถทำให้ระดับน้ำตาลขึ้นสูงจนน่าตกใจได้เช่นเดียวกับการทานโดนัทหวานๆ

3. วางแผนการรับประทานอาหาร และทานให้ตรงเวลา

4. เลือกทานอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ทำให้ได้สารอาหารครบถ้วน และมีประโยชน์ต่อสุขภาพ

5. เพิ่มการกินผัก และผลไม้ เพราะใยอาหารจะช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล ทำให้ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีขึ้น


อาหารสำหรับโรคเบาหวาน แบ่งได้เป็น 3 ประเภท

1. อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อาหารที่มีน้ำตาลสูง หรือมีรสหวานจัด
  • ลูกอม ลูกกวาด ไอศกรีม ขนมคุ้กกี้ ขนมเค้ก ช็อกโกแลต ขนมหวานทุกชนิด
  • ผลไม้ที่มีรสหวาน เช่น ทุเรียน ลำไย เงาะ และมะม่วงสุก
  • เครื่องดื่มที่มีรสหวาน เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้ เบียร์ ไวน์ เครื่องดื่มชูกำลังหรือน้ำเกลือแร่ต่างๆ

2. อาหารที่รับประทานได้อย่างปลอดภัย ไม่จำกัดจำนวนบริโภค
อาหารที่ให้พลังงานต่ำ และมีเส้นใยอาหารสูง โดยเฉพาะผักใบเขียว และผักที่มีสีเหลืองจะทำให้การดูดซึมน้ำตาลช้าลง เช่น ผักคะน้า ผักบุ้งจีน ถั่วงอก ถั่วฝักยาว หรืออาหารจำพวกธัญพืช เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีท และถั่วเมล็ดแห้ง

3. รับประทานได้อย่างปลอดภัยแต่ต้องจำกัดจำนวนบริโภค
อาหารประเภทแป้งทุกชนิด ปริมาณที่เหมาะสมในการบริโภคต้องพิจารณาจาก 2 ปัจจัย คือ ปริมาณเส้นใยในอาหาร และปริมาณการดูดซึมของอาหาร (glycemic index) ผู้ป่วยเบาหวานควรเลือกรับประทานอาหารที่มีปริมาณเส้นใยสูง และมีการดูดซึมต่ำ

Content12-13


สามารถดูค่า GI ของอาหารที่คุณรับประทานบ่อยๆ ได้ที่นี่ | Click |


ถ้าอยากกินหวานทำไงดี?

ปัจจุบันมีการใช้สารที่ให้ความหวานแทนน้ำตาล หรือที่เราเรียกกันว่าน้ำตาลเทียม ซึ่งมีรสหวานแต่ไม่ใช่น้ำตาล และไม่ทำให้น้ำตาลในเลือดสูง ได้แก่ แอสพาร์แทม แซคคารีน หรือขัณทสกร ซูคราโลส และน้ำตาลแอลกอฮอล์ เช่น ซอร์บิทอล และแมนิทอล รับรองว่าปลอดภัยแน่นอนค่ะ

หรือหากอยากให้รางวัลตัวเอง หลังจากควบคุมอาหารได้ตามเป้าหมายสักเล็กน้อย ย้ำ! เล็กน้อย เท่านั้นนะคะ ก็สามารถใช้กฏของ ” อาหารแลกเปลี่ยน (Food Exchange) “ ได้ค่ะ โดยนำอาหารภายในหมวดเดียวกันมาแลกเปลี่ยนกันได้ เช่น หมวดแป้ง มีข้าว ขนมปัง ก๋วยเตี๋ยว ขนมจีน ฯลฯ อยู่ในกลุ่มนี้ ดังนั้น ถ้าไม่กินข้าว ก็สามารถเปลี่ยนเป็นกินขนมปัง ก๋วยเตี๋ยว หรือขนมจีนแทนได้ ซึ่งก็จะทำให้ร่างกายได้รับพลังงานและสารอาหารใกล้เคียงกันกับกินข้าวเช่นกัน 


ผลไม้ที่เหมาะสำหรับคนป่วยเบาหวาน

ผู้ป่วยเบาหวานควรเลือกรับประทานทานผักและผลไม้ที่ให้เส้นใยสูง ซึ่งทำให้อิ่มเร็วและสามารถช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดให้ลดลงได้ แต่อย่างไรก็ตามควรรับประทานผลไม้เหล่านี้ในปริมาณที่ไม่มากจนเกินไปในแต่ละวัน โดยแนะนำว่าสามารถกินได้วันละ 2-3 มื้อ ในปริมาณ 7-8 คำ/มื้อ

Content12-12


ตัวอย่างเมนูอาหารที่เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

Content12-15
Content12-16
Content12-17

นอกจากนี้ สิ่งสำคัญในการดูแลเรื่องของอาหารการกินสำหรับผู้ป่วยเบาหวานนั้น ต้องพึงระลึกเสมอว่าไม่มีอาหารประเภทใดที่ดีที่สุดสำหรับโรคเบาหวาน ดังนั้น ผู้ป่วยควรรับประทานอาหารให้หลากหลายในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน และควรหมั่นออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเป็นประจำด้วยเพียงเท่านี้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานก็จะดีขึ้นแล้วค่ะ


Download เอกสารเพิ่มเติม

  • แผ่นพับ กินอย่างไรกับเบาหวาน : ศูนย์เบาหวานศิริราช | Click |